वास्तुशास्त्रानुसार स्वयंपाकघर कोणत्या दिशेला असावे
पारंपरिक वास्तुशास्त्रानुसार स्वयंपाकघर घराच्या आग्नेय कोपऱ्यात, म्हणजे दक्षिण आणि पूर्व यांच्या मधल्या भागात असावे, असे बहुतेक ग्रंथ सांगतात. वायव्य (उत्तर-पश्चिम) दिशा चालते, तर ईशान्य, नैर्ऋत्य आणि उत्तर दिशा पारंपरिकरीत्या टाळल्या जातात. तपशिलांवर वास्तुतज्ज्ञांमध्ये थोडे मतभेद आहेत, म्हणून खालील माहिती सर्वसाधारण शिकवण म्हणून वाचा.
वाचायला 2 मिनिटे ·
आग्नेय कोपरा का सांगितला जातो
वास्तुशास्त्रात घराचे आठ दिशांमध्ये भाग केले जातात आणि प्रत्येक कोपऱ्याला एक तत्त्व जोडले जाते. ईशान्याला जल, आग्नेयाला अग्नी, नैर्ऋत्याला पृथ्वी आणि वायव्याला वायू असे सामान्यपणे शिकवले जाते. शेगडी म्हणजे घरातला अग्नी, म्हणून ती अग्नीच्या कोपऱ्यात असावी अशी पारंपरिक मांडणी आहे.
मयमत, बृहत्संहिता यांसारख्या ग्रंथांचा यासाठी उल्लेख केला जातो. ही परंपरेची शिकवण आहे आणि वेगवेगळ्या शाखा काही बारकाव्यांवर वेगळे सांगतात.
| स्वयंपाकघराची जागा | पारंपरिक मत |
|---|---|
| आग्नेय (दक्षिण-पूर्व) | सर्वात पसंतीची जागा |
| वायव्य (उत्तर-पश्चिम) | चालते |
| ईशान्य (उत्तर-पूर्व) | पारंपरिकरीत्या टाळले जाते |
| नैर्ऋत्य (दक्षिण-पश्चिम) | पारंपरिकरीत्या टाळले जाते |
| उत्तर | पारंपरिकरीत्या टाळले जाते |
स्वयंपाकघराच्या आत शेगडी आणि सिंक
स्वयंपाकघर कोणत्याही दिशेला असले तरी आतली मांडणी बदलता येते. अनेक वास्तुतज्ज्ञ खालील गोष्टी सांगतात.
- शेगडी अशी ठेवा की स्वयंपाक करताना तोंड पूर्वेकडे राहील.
- सिंक स्वयंपाकघराच्या ईशान्य भागात असावे.
- शेगडी आणि सिंक एकमेकांच्या अगदी शेजारी न ठेवता त्यांच्यात अंतर ठेवावे.
उत्तर-पश्चिम (वायव्य) स्वयंपाकघर चालते का
अनेक ग्रंथांमध्ये वायव्य कोपऱ्यातील स्वयंपाकघर स्वीकारार्ह मानले जाते. फ्लॅटमध्ये आग्नेय कोपरा नेहमी मिळत नाही, त्यामुळे वायव्य स्वयंपाकघर ही अगदी सामान्य परिस्थिती आहे. अशा वेळी शेगडीची जागा आणि स्वयंपाक करण्याची दिशा नीट ठेवणे एवढेच बहुतेक वास्तुतज्ज्ञ सुचवतात.
कोणत्या दिशा टाळल्या जातात
ईशान्य हा जलाचा आणि पूजेचा कोपरा मानला जातो, म्हणून तिथे शेगडी ठेवणे बहुतेक ग्रंथ टाळतात. नैर्ऋत्य आणि उत्तर दिशेतील स्वयंपाकघरही पारंपरिकरीत्या टाळले जाते. घर आधीच बांधलेले असेल तर भिंती पाडण्याचा विचार करू नका, खालील साधे बदल आधी करून पाहा.
दिशा कोणतीही असो, स्वयंपाकघरात खिडकी, भरपूर उजेड आणि धूर बाहेर जाण्याची सोय असणे कोणत्याही घरासाठी सोयीचे आहे.
खोली जुळत नसेल तर
यांत बांधकामाचे कोणतेही काम नाही.
- शेगडी स्वयंपाकघराच्या ओट्यावर अशी सरकवा की स्वयंपाक करताना तोंड पूर्वेकडे राहील.
- सिंक आणि शेगडी अगदी शेजारी असतील तर शेगडी थोडी दूर सरकवा किंवा मधली जागा मोकळी ठेवा.
- स्वयंपाकघर स्वच्छ, उजेड असलेले आणि हवेशीर ठेवा, चिमणी किंवा एक्झॉस्ट फॅन नियमित वापरा.
- गॅसची पाइपलाइन हलवायची असेल तर गॅस पुरवठादाराचा सल्ला घ्या, आणि भिंती किंवा ओटा बदलण्यापूर्वी आर्किटेक्टशी बोला.
VastuLive मध्ये
VastuLive तुमच्या घराच्या नकाशावरून स्वयंपाकघर कोणत्या दिशेला येते ते ओळखते आणि अहवालात त्या खोलीसाठी नियम व पुराव्यासह निष्कर्ष देते. खोली किंवा उत्तर दिशेबद्दल खात्री नसल्यास ॲप अंदाज न लावता तुम्हाला विचारते.
ॲप कसे चालते ते पहाप्रश्न
वास्तुशास्त्रानुसार किचन कसे असावे?
पारंपरिकरीत्या स्वयंपाकघर आग्नेय कोपऱ्यात, स्वयंपाक करताना तोंड पूर्वेकडे आणि सिंक स्वयंपाकघराच्या ईशान्य भागात असावे, असे सांगितले जाते. शेगडी आणि सिंक यांच्यात अंतर ठेवण्याचा सल्लाही दिला जातो.
उत्तर दिशेला स्वयंपाकघर असेल तर ते पाडावे लागेल का?
नाही. शेगडीची जागा आणि स्वयंपाक करण्याची दिशा बदलणे हे बहुतेक वास्तुतज्ज्ञ आधी सुचवतात. बांधकामात कोणताही बदल आर्किटेक्टशी बोलूनच करा.
फ्लॅटमध्ये स्वयंपाकघराची दिशा कशी ओळखावी?
फ्लॅटच्या नकाशावर मध्यबिंदू ठरवा आणि होकायंत्राने उत्तर दिशा तपासा. मग स्वयंपाकघर त्या मध्यबिंदूपासून कोणत्या भागात येते ते पाहा.
पुढे वाचा
हे पारंपरिक वास्तु ग्रंथ आणि परंपरेवर आधारित आहे. परंपरांमध्ये फरक असतो, आणि इथे काहीही कोणत्याही परिणामाचे आश्वासन देत नाही. बांधकाम, कायदेशीर किंवा सुरक्षिततेच्या प्रश्नांसाठी पात्र आर्किटेक्ट किंवा इंजिनिअरला विचारा.