વાસ્તુ શાસ્ત્ર મુજબ રસોડું: દિશા, ગેસ અને સિંક
મોટાભાગના વાસ્તુ ગ્રંથો મુજબ ઘરમાં રસોડું અગ્નિ ખૂણામાં, એટલે કે દક્ષિણ-પૂર્વ દિશામાં હોવું જોઈએ. જો ત્યાં શક્ય ન હોય તો વાયવ્ય ખૂણો (ઉત્તર-પશ્ચિમ) બીજો સ્વીકાર્ય વિકલ્પ ગણાય છે. વિગતોમાં જાણકારોના મત જુદા પડે છે, તેથી નીચેની દિશાઓને પરંપરાગત સલાહ તરીકે વાંચો.
2 મિનિટનું વાંચન ·
રસોડું કયા ખૂણામાં રાખવું
વાસ્તુમાં ઘરના દરેક ખૂણા સાથે એક તત્વ જોડાયેલું મનાય છે. દક્ષિણ-પૂર્વનો ખૂણો અગ્નિ તત્વનો ગણાય છે, તેથી તેને અગ્નિ ખૂણો કહે છે અને ચૂલો કે ગેસ ત્યાં રાખવાની પરંપરા છે.
ઉત્તર-પશ્ચિમનો ખૂણો, જેને વાયવ્ય કહે છે, વાયુ તત્વનો ગણાય છે. અગ્નિ ખૂણો ન મળે ત્યારે ઘણા જાણકારો રસોડા માટે આ દિશા સ્વીકારે છે.
ઈશાન (ઉત્તર-પૂર્વ), નૈઋત્ય (દક્ષિણ-પશ્ચિમ) અને ઉત્તર દિશામાં રસોડું રાખવાનું પરંપરાગત રીતે ટાળવામાં આવે છે. માયામત અને બૃહત્ સંહિતા જેવા ગ્રંથોનો આ માટે ઉલ્લેખ થાય છે, પણ દરેક શાખાની વિગતો એકસરખી નથી.
| દિશા | પરંપરાગત મત | નોંધ |
|---|---|---|
| દક્ષિણ-પૂર્વ (અગ્નિ) | સૌથી પસંદગીની જગ્યા | અગ્નિ તત્વનો ખૂણો |
| ઉત્તર-પશ્ચિમ (વાયવ્ય) | ચાલે | બીજો વિકલ્પ |
| ઉત્તર-પૂર્વ (ઈશાન) | ટાળવામાં આવે છે | જળ તત્વનો ખૂણો |
| દક્ષિણ-પશ્ચિમ (નૈઋત્ય) | ટાળવામાં આવે છે | પૃથ્વી તત્વનો ખૂણો |
| ઉત્તર | ટાળવામાં આવે છે |
રસોડાની અંદરની ગોઠવણ
સામાન્ય સલાહ એવી છે કે રસોઈ કરતી વખતે મોઢું પૂર્વ તરફ રહે. એ માટે ગેસ પ્લેટફોર્મની એવી બાજુએ મૂકો કે ઊભા રહેતાં તમારું મોઢું પૂર્વ તરફ આવે.
સિંક રસોડાના ઈશાન ભાગમાં અને ગેસથી દૂર રાખવાની પરંપરા છે, કારણ કે પાણી અને અગ્નિને અલગ રાખવાનું કહેવાય છે. ફ્રિજ અને ભારે કબાટ દક્ષિણ કે પશ્ચિમ બાજુએ રાખવાનું ચલણ છે.
રંગ, હવા-ઉજાસ અને સફાઈ
VastuLiveના નિયમોમાં રસોડા માટે કોઈ નક્કી રંગ નથી. હળવા અને સહેલાઈથી સાફ થાય તેવા રંગ વ્યવહારુ છે.
બારી અને એક્ઝોસ્ટ ફેન હોય તો કોઈ પણ દિશાના રસોડામાં રસોઈ કરવી વધુ આરામદાયક બને છે. આ વાત વાસ્તુથી અલગ, સામાન્ય સમજની છે.
રૂમ મેળ ન ખાય તો
આમાં બાંધકામની જરૂર નથી.
- રસોડું ગમે તે દિશામાં હોય, ગેસ રસોડાના પોતાના દક્ષિણ-પૂર્વ ભાગમાં મૂકો.
- પ્લેટફોર્મ એવી રીતે ગોઠવો કે રસોઈ કરનારનું મોઢું પૂર્વ તરફ રહે, અને સિંક ગેસથી દૂર ઈશાન બાજુ રાખો.
- રસોડું ચોખ્ખું અને ખુલ્લું રાખો, બારી કે એક્ઝોસ્ટ ફેન ચાલુ હાલતમાં રાખો.
- ભારે કબાટ અને ફ્રિજ દક્ષિણ કે પશ્ચિમ દીવાલ પાસે રાખો.
- ફક્ત નિયમ ખાતર રસોડું તોડશો નહીં. ગેસ લાઇન, પ્લમ્બિંગ કે બાંધકામના ફેરફાર માટે લાયક આર્કિટેક્ટ કે એન્જિનિયરની સલાહ લો.
VastuLive માં
તમારો ફ્લોર પ્લાન અપલોડ કરો, તેનો ફોટો લો કે એપમાં સ્કેચ કરો. VastuLive રૂમ, મુખ્ય દરવાજો અને ઉત્તરની નિશાની વાંચે છે, અને રિપોર્ટમાં રસોડા માટે નિયમ અને આધાર સાથે તારણ આપે છે, જે તમે PDF તરીકે સાચવી શકો.
એપ કેવી રીતે કામ કરે છે તે જુઓપ્રશ્નો
રસોડા માટે સૌથી સારી દિશા કઈ?
મોટાભાગના ગ્રંથો દક્ષિણ-પૂર્વ (અગ્નિ ખૂણો) કહે છે. બીજો વિકલ્પ ઉત્તર-પશ્ચિમ (વાયવ્ય) છે.
રસોઈ કરતી વખતે મોઢું કઈ તરફ રાખવું?
સામાન્ય સલાહ પૂર્વ તરફ મોઢું રાખવાની છે. ગેસ એ રીતે ગોઠવો કે આ શક્ય બને.
ઈશાન ખૂણામાં રસોડું હોય તો શું કરવું?
પરંપરામાં આ દિશા ટાળવાની ગણાય છે. જાણકારો ગેસની જગ્યા બદલવા જેવા સાદા ફેરફાર સૂચવે છે, અને તેનું પરિણામ શ્રદ્ધાનો વિષય છે.
સિંક ક્યાં રાખવી?
રસોડાના ઈશાન ભાગમાં, ગેસથી દૂર.
વધુ વાંચો
પરંપરાગત વાસ્તુ ગ્રંથો અને પ્રથા પર આધારિત. પરંપરાઓ જુદી પડે છે અને અહીં કંઈ પણ પરિણામની ખાતરી આપતું નથી. બાંધકામ, કાનૂની કે સલામતીના પ્રશ્નો માટે લાયક આર્કિટેક્ટ કે એન્જિનિયરને પૂછો.