घराचे वास्तुशास्त्र स्वतः कसे तपासावे
घराचे वास्तुशास्त्र तपासण्यासाठी घराचा नकाशा, होकायंत्र आणि पेन्सिल पुरेशी आहे: नकाशावर उत्तर दिशा नीट ठरवा, घराच्या मध्यबिंदूपासून आठ दिशा आखा आणि मुख्य दरवाजा, स्वयंपाकघर, बेडरूम, संडास व देवघर कोणत्या भागात येतात ते पारंपरिक तक्त्याशी जुळवा. वास्तुचे नियम ग्रंथानुसार आणि तज्ज्ञानुसार थोडे बदलतात, म्हणून हा निकाल मार्गदर्शक म्हणून वापरा.
वाचायला 2 मिनिटे ·

पहिली पायरी: उत्तर दिशा नीट शोधा
सगळी तपासणी उत्तर दिशेवर अवलंबून असते, म्हणून इथे घाई करू नका. बिल्डरच्या नकाशावरचा उत्तरेचा बाण कधी कधी अंदाजे काढलेला असतो.
होकायंत्र किंवा मोबाइलमधील कंपास ॲप सपाट धरा आणि फ्रिज, लोखंडी ग्रिल, वीज मीटर यांपासून दूर उभे राहा. घरात दोन-तीन वेगवेगळ्या जागी दिशा तपासा. आकडे जुळले की नकाशावर उत्तर दिशा पेन्सिलने खूण करा. नकाशावरचा बाण आणि तुमची नोंद वेगळी आली तर पुन्हा तपासा.
| खोली | पारंपरिकरीत्या पसंत | चालते | पारंपरिकरीत्या टाळले जाते |
|---|---|---|---|
| मुख्य दरवाजा | उत्तर, ईशान्य, पूर्व | पश्चिम | नैर्ऋत्य, आग्नेय, दक्षिण |
| स्वयंपाकघर (शेगडी) | आग्नेय | वायव्य | ईशान्य, नैर्ऋत्य, उत्तर |
| मास्टर बेडरूम | नैर्ऋत्य | वायव्य | ईशान्य, आग्नेय |
| संडास, बाथरूम | वायव्य, पश्चिम-वायव्य, पूर्व-आग्नेय | नमूद नाही | ईशान्य, नैर्ऋत्य, मध्य |
| देवघर | ईशान्य, उत्तर, पूर्व | नमूद नाही | नैर्ऋत्य, दक्षिण |
| ब्रह्मस्थान (मध्य) | मोकळे आणि उजेड असलेले | नमूद नाही | संडास, जिना, जड बांधकाम |
दुसरी पायरी: मध्यबिंदू आणि आठ दिशा
आयताकृती नकाशात दोन कर्ण जिथे एकमेकांना छेदतात तो घराचा मध्यबिंदू. या मध्याला ब्रह्मस्थान म्हणतात आणि ते मोकळे असावे असे सांगितले जाते. L आकाराच्या किंवा वेड्यावाकड्या नकाशात मध्य अंदाजेच ठरतो, हे लक्षात ठेवा.
मध्यबिंदूतून उत्तर-दक्षिण आणि पूर्व-पश्चिम रेषा काढा, मग दोन तिरप्या रेषा काढा. नकाशाचे आठ भाग होतात.
- उत्तर, आणि उत्तर-पूर्व म्हणजे ईशान्य (जल तत्त्व)
- पूर्व, आणि दक्षिण-पूर्व म्हणजे आग्नेय (अग्नी तत्त्व)
- दक्षिण, आणि दक्षिण-पश्चिम म्हणजे नैर्ऋत्य (पृथ्वी तत्त्व)
- पश्चिम, आणि उत्तर-पश्चिम म्हणजे वायव्य (वायू तत्त्व)
तिसरी पायरी: खोल्या कोणत्या भागात येतात ते नोंदवा
प्रत्येक खोलीचा मोठा भाग कोणत्या दिशेत येतो ते लिहा. स्वयंपाकघरासाठी शेगडी कुठे आहे तेही लिहा. मग खालील तक्त्याशी तुलना करा. मुख्य दरवाजासाठी घराबाहेर पडताना तोंड कोणत्या दिशेला असते ते पाहा.
या पद्धतीच्या मर्यादा
दोन दिशांच्या सीमेवर येणारी खोली, वेड्यावाकड्या आकाराचे घर आणि नकाशात नसलेले बदल यांमुळे निकाल बदलू शकतो. वास्तुशास्त्राच्या वेगवेगळ्या परंपरा काही खोल्यांबद्दल वेगळे सांगतात.
भिंत पाडणे, दरवाजा हलवणे किंवा घर खरेदीचा कायदेशीर निर्णय यांसाठी आर्किटेक्ट, अभियंता आणि स्थानिक प्राधिकरणाचा सल्ला घ्या. उजेड आणि खेळती हवा हे मुद्दे वास्तुपासून वेगळे असले तरी कोणत्याही घरासाठी उपयोगी आहेत.
खोली जुळत नसेल तर
यांत बांधकामाचे कोणतेही काम नाही.
- शेगडीची जागा आणि स्वयंपाक करण्याची दिशा बदला, स्वयंपाक करताना तोंड पूर्वेकडे ठेवा.
- पलंग असा फिरवा की झोपताना डोके दक्षिणेकडे किंवा पूर्वेकडे राहील.
- घराचा मध्यभाग मोकळा करा, तिथले जड फर्निचर आणि पसारा हलवा.
- मुख्य दरवाजावर चांगला दिवा लावा आणि समोरची जागा मोकळी ठेवा.
- बांधकामात बदल करण्यापूर्वी आर्किटेक्ट किंवा अभियंत्याचा सल्ला घ्या.
VastuLive मध्ये
VastuLive मध्ये घराचा नकाशा अपलोड करा, त्याचा फोटो काढा किंवा ॲपमध्येच रेखाटा. ॲप खोल्या, मुख्य दरवाजा आणि उत्तर दिशेची खूण वाचते, खात्री नसल्यास उत्तर दिशा अंदाजाने न ठरवता तुम्हाला विचारते, आणि गुण, प्रत्येक खोलीसाठी नियम व पुराव्यासह निष्कर्ष असलेला अहवाल देते जो PDF म्हणून जतन करता येतो.
ॲप कसे चालते ते पहाप्रश्न
मोबाइलचा कंपास वास्तु तपासणीसाठी चालतो का?
हो, पण फोन सपाट धरा आणि धातूच्या वस्तूंपासून दूर उभे राहा. दोन-तीन जागी तपासून आकडे जुळतात का ते पाहा.
नकाशावर उत्तर दिशा दिलेली नसेल तर?
घरात जाऊन होकायंत्राने दिशा तपासा आणि ती नकाशावर स्वतः खूण करा. अंदाजाने उत्तर ठरवू नका, कारण संपूर्ण तपासणी त्यावर अवलंबून असते.
फ्लॅटसाठीही हीच पद्धत चालते का?
हो. फ्लॅटच्या स्वतःच्या नकाशाचा मध्यबिंदू घ्या आणि त्यापासून आठ दिशा आखा.
एखादी खोली टाळलेल्या दिशेत आली तर घर घेऊ नये का?
एका खोलीवरून संपूर्ण घराबद्दल निर्णय घेऊ नका. बाकीची मांडणी, उजेड, हवा आणि बांधकामाचा दर्जा एकत्र पाहा.
पुढे वाचा
हे पारंपरिक वास्तु ग्रंथ आणि परंपरेवर आधारित आहे. परंपरांमध्ये फरक असतो, आणि इथे काहीही कोणत्याही परिणामाचे आश्वासन देत नाही. बांधकाम, कायदेशीर किंवा सुरक्षिततेच्या प्रश्नांसाठी पात्र आर्किटेक्ट किंवा इंजिनिअरला विचारा.